هشتمین دوره جایــزه ادبـی جلال آل احــمد

بومی‌گرایی در ادبیات منثور / نامزد بخش نقد ادبی

بومی‌گرایی در ادبیات منثور / نامزد بخش نقد ادبی

نامزد بخش نقد ادبی هشتمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد: بومی‌گرایی در ادبیات منثور، نوشته مصطفی گرجی و فائزه واعظ‌زاده، منتشر شده به همت انتشارات جهاد دانشگاهی

 

«جستارهایی در ادبیات معاصر، بومی‌گرایی در ادبیات منثور»

در جستجوی هویت ایرانی

«جستارهایی در ادبیات معاصر، بومی‌گرایی در ادبیات منثور»، اثری پژوهشی است درباره آثار منثور (مطبوعات، نمایشنامه، سفرنامه و رمان) ما بین سال‌های 1300 تا 1320 که دکتر مصطفی گرجی و خانم فائزه واعظ زاده آن را انجام داده‌اند و در قالب کتاب و با همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی وارد بازار نشر کرده‌اند. این کتاب در جهار فصل به بررسی شاخص‌های بومی، ملی و مذهبی رمان‌ها و آثار نویسندگان ایرانی پرداخته است.

درباره کتاب

کتاب «جستارهایی در ادبیات معاصر، بومی‌گرایی در ادبیات منثور» در 4 فصل نوشته است. در فصل اول که به دو بخش تقسیم شده، ابتدا تعاریفی درباره مسئله بومی‌گرایی و شاخصه‌های آن بیان شده و بعد از آن فرضیه‌ها و اهداف پژوهش مورد تاکید قرار گفته و در بخش‌های بعدی هم نویسندگان به بررسی «وضعیت سیاسی و اجتماعی دوره رضا شاه» و «اوضاع فرهنگ و ادب ایران» پرداخته‌اند. فصل دوم اما مربوط به مطبوعات، نمایشنامه‌ها و سفرنامه‌های آن دوران است که مولفان با تقسیم بندی هر ژانر به کاوش در آثار آن دوره همت گماشته‌اند. اما مهترین فصل کتاب که به زعم پدیدآوردگان آن انگیزه اصلی انجام این پژوهش است، فصل سوم است که به بخش داستان‌ها و رمان‌های بومی‌گرا و رمان‌ها و داستان‌های بومی طبقه بندی شده‌اند که به تناسب هر موضوع نویسندگان به تحلیل و بررسی این آثار پرداخته‌اند. اما فصل چهارم و پایانی کتاب هم جمع‌بندی و یافته‌های پژوهش، مولفان است.

بازخوانی پژوهش‌گرایانه ادبیات

بازخوانی متون ادبی و ادبیات داستانی معاصر از رهگذر پژوهش‌های علمی برای آشنایی با افکار و اندیشه‌های انسان جدید و نیازهای معاصر موضوعی ضروری و مهم است. کتاب «جستارهایی در ادبیات معاصر، بومی‌گرایی در ادبیات منثور» هم از این بعد، در صدد بررسی علمی و پژوهش‌محورانه تاریخ اجتماعی، اوضاع فرهنگی و آثار ادبی و فرهنگی (مطبوعات، نمایشنامه، سفرنامه و رمان) ایرانِ سال‌های 1300 تا 1320 است تا از طریق آن بتواند به بیان شاخصه‌های ادبیات بومی و مولفه‌ها و عناصر هویت بخش ملی و مذهبی که از نشانه‌های فرهنگی ایرانی است دست یابد. از آن‌جایی که رمان به عنوان یک گونه ادبی شاخص بازتاب دهنده تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی و حیات روزمره آدمیان هر عصر است، تاکید نویسنده هم در این کتاب بیشتر بر این گونه ادبی متمرکز است تا از طریق تحلیل‌های پژوهشی؛ تاریخ، جریان‌های فرهنگی و صداهای مختلفی که در درون این آثار است را واکاوی کند و از درون آن‌ها عناصر بومی، ملی و مذهبی مستتر را استخراج و تحلیل کند.

تمرکز روی رمان

در بین سال‌های 1300 تا 1320 است که ایرانیان با گونه‌های ادبی مانند رمان و نمایشنامه آشنا می‌شوند. همین آشنایی کم کم زمینه‌های رشد و پیدایش این گونه‌های ادبی را در ایران فراهم کرد و اولین تلاش‌ها برای خلق رمان‌ها و نمایشنامه‌های ایرانی طی این سال‌ها صورت می‌گیرد. تاکید کتاب «جستارهایی در ادبیات معاصر، بومی‌گرایی در ادبیات منثور» هم بر این گونه‌های ادبی و بخصوص رمان استوار است. بررسی نمایشنامه‌های ذبیح بهروز، رمان‌ها و داستان کوتاه‌های محمدعلی جمال‌زاده، آثار سعید نفیسی، نوشته‌های زین‌العابدین رهنما، داستان‌های علی اصغر رحیم زاده صفوی، رمان «دخمه ارغون» حبیب یغمایی، «جفت پاک» حسنقلی سالور، رمان «گل‌هایی که در جهنم می‌روید» محمد مسعود و «عشق و ادب» علی محمد آزاد همدانی آثار و اشخاصی هستند که مصطفی گرجی و فائزه واعظ زاده سعی در شناخت مشخصه‌های بومی، ملی و مذهبی آنان دارند.

رو در رو با نویسنده

مصطفی گرجی اهل آمل است و استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور این شهر. همه تالیفات و نوشته‌های او در حوزه پژوهش‌های علمی و دانشگاهی قرار می‌گیرند. او دارای تالیفاتی در حوزه ادبیات فارسی است که عبارتند از : «هر كه را درد است او بردست بو»، «بررسي و تحليل ادبيات بومي و بومي گرايي در ادبيات داستان 1300-1320»، «آيين پژوهش در زبان و ادبيات با رويكرد به منظرهاي شش دهگانه»، «چشم هاي نگران (بررسي و تحليل اشعار قيصر امين پور)»، «هشتاد سال با مولوي» و «جستارهایی در ادبیات معاصر، بومی‌گرایی در ادبیات منثور»، که امسال این کتاب او این شانس را داشته تا جز نامزدهای نهایی بخش نقد ادبی هشتمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد قرار بگیرد.